Muqdisho (Banaadir24) — Awoodda Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed kuma xirna oo keliya tirada askarta, hubka iyo gaadiidka ay haystaan, balse waxay sidoo kale ku xiran tahay daryeelka ciidanka, mushaar joogto ah, hoggaan mideysan, sirdoon tayo leh iyo nidaam ciidan oo si hufan u shaqeeya.
Ciidanka Soomaaliyeed ayaa muddo dheer wajahayey caqabado saameyn ku yeeshay awooddooda dagaal, niyaddooda iyo kalsoonida ay ku qabaan hay’adaha dowliga ah. Dhibaatooyinkaas waxaa ka mid ah mushaar aan joogto ahayn, agab iyo sahay aan ku filneyn, tababarro aan isku heer ahayn iyo caqabado dhanka maamulka iyo isku-duwidda ah.
1. Mushaar aan la jaanqaadin shaqada iyo halista ciidanka
Mid ka mid ah waxyaabaha dhaawici kara niyadda askariga Soomaaliyeed waa mushaar aan ku filneyn ama dib u dhac ku yimaada bixintiisa.
Askari naftiisa u huraya difaaca dalka, kana shaqeynaya goobaha ay ka jiraan khataraha amni, wuxuu u baahan yahay mushaar joogto ah oo u dhigma shaqada, waqtiga iyo halista uu wajahayo.
Dowladda waxaa laga doonayaa inay dejiso nidaam mushaar oo hufan, isla markaana askari kasta uu si toos ah oo joogto ah u helo xuquuqdiisa, iyadoo la xaqiijinayo in aan mushaarka laga leexin.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in ciidanka la siiyo gunnooyin ku habboon shaqooyinka adag, daryeel caafimaad, caymis iyo taageero loo fidiyo qoysaska askarta ku dhinta gudashada waajibaadkooda.
2. Dhismaha iyo tayeynta hay’adaha sirdoonka
Sirdoon tayo leh waa tiir muhiim u ah amniga qaranka. Ciidanka Xoogga Dalka wuxuu u baahan yahay hay’ado sirdoon oo awood u leh inay si sharciyeysan u ururiyaan, u falanqeeyaan una gudbiyaan xogaha amniga ee muhiimka ah.
Waxaa lagama maarmaan ah in la maalgeliyo shaqaalaha sirdoonka, tababarkooda, tiknoolajiyadda, falanqaynta xogta iyo iskaashiga hay’adaha amniga.
Sidoo kale, waa in la sameeyo nidaam sharci iyo kormeer oo hubinaya in sirdoonku u shaqeeyo danta qaranka, kana madax-bannaan yahay dano shaqsiyeed iyo kuwo siyaasadeed.
3. Hoggaan mideysan iyo maamul ciidan oo hufan
Ciidanka qaranku wuxuu u baahan yahay hoggaan mideysan oo ku shaqeeya sharciga, aqoonta iyo kartida.
Magacaabista saraakiisha waa inay ku saleysnaataa khibrad, aqoon ciidan iyo waxqabad, halkii ay ka ahaan lahayd dano siyaasadeed ama xiriirro shaqsiyeed.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la xoojiyo wada-shaqeynta dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada si loo helo ciidan qaran oo leh nidaam iyo maamul la isku halleyn karo.
4. Qalab, sahay iyo gaadiid ku filan
Askari looma diri karo waajibaad adag isaga oo aan haysan qalabkiisa aasaasiga ah, cunto, biyo, dhar, gaadiid iyo adeeg caafimaad.
Dowladdu waa inay mudnaan siisaa sahayda joogtada ah, dayactirka gaadiidka, qalabka isgaarsiinta iyo xarumaha ciidamada.
Sidoo kale, waa in la sameeyo nidaam lagu hubinayo in agabka dowladda si hufan loo maamulo, lana gaarsiiyo askarta loogu talagalay.
5. Tababar joogto ah iyo aqoon kororsi
Ciidanka Soomaaliyeed wuxuu u baahan yahay tababar mideysan oo joogto ah, kaas oo kor u qaadaya xirfadda askarta iyo awoodda saraakiisha.
Waa in la horumariyo kulliyadaha ciidamada, xarumaha tababarka iyo waxbarashada saraakiisha, iyadoo la mideynayo heerarka tababarka iyo nidaamka hoggaaminta.
6. Daryeelka askarta iyo qoysaskooda
Niyadda askariga waxaa si weyn u saameeya sida dowladda iyo bulshada ay ula dhaqmaan isaga iyo qoyskiisa.
Askarta dhaawacanta waa in la siiyaa daaweyn halka qoysaska askarta ku dhinta difaaca dalka ay helaan magdhow, xuquuq iyo taageero joogto ah.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la helo nidaam hawlgab iyo mustaqbal dhaqaale oo askariga ku dhiirrigeliya inuu si sharaf leh ugu adeego dalkiisa.
7. La dagaallanka musuqmaasuqa iyo askarta aan jirin
Mushaarka iyo agabka ciidanka waa hanti qaran oo ay tahay in si cadaalad ah loo maamulo.
Dowladdu waa inay dhistaa diiwaan sax ah oo lagu xaqiijiyo tirada askarta, darajooyinkooda iyo goobaha ay ka howlgalaan, si looga hortago musuqmaasuqa, askarta magac-u-yaalka ah iyo lunsashada xuquuqda ciidamada.
8. In ciidanka la siiyo kalsooni iyo sharaf qaran
Askari Soomaaliyeed waa inuu dareemaa in dalkiisa, dowladdiisa iyo shacabkiisu garab taagan yihiin.
Waxaa muhiim ah in la xoojiyo sharafta ciidanka, la aqoonsado naf-hurnimadooda, lana abuuro jawi ay askartu ku dareemaan in shaqadooda la qiimeeyo.
Ciidanka qaranka waa inuu noqdaa hay’ad u adeegta dhammaan shacabka Soomaaliyeed, kana madax-bannaan qabyaalad, dano siyaasadeed iyo kala-qaybsanaan.
Gunaanad
Dib-u-dhiska awoodda Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed wuxuu u baahan yahay qorshe qaran oo muddo dheer soconaya, kaas oo aan ku koobnayn hub iyo tababar, balse diiradda saaraya askariga, xuquuqdiisa, daryeelkiisa iyo hay’adaha uu ka tirsan yahay.
Mushaar wanaagsan oo joogto ah, sirdoon tayo leh, hoggaan mideysan, sahay ku filan, tababar joogto ah iyo la dagaallanka musuqmaasuqa ayaa ka mid ah tiirarka kor u qaadi kara awoodda ciidanka iyo niyadda askarta.
Ciidan xooggan wuxuu ka bilowdaa askari la daryeelo, la qiimeeyo, xuquuqdiisana la ilaaliyo.
