Muqdisho (Banaadir24) — Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa wajahaya su’aalo siyaasadeed oo la xiriira qorshaha hub ka dhigista mucaaradka iyo dadka kale ee haysta hub sharci-darro ah, kaas oo uu hadda doonayo inuu hirgeliyo kaddib markii uu ku guuldarreystay inuu arrintan ka dhabeeyo muddadii hore ee muddo-xileedkiisa sharciga ahaa.
Dhaqdhaqaaqan ayaa imanaya xilli uu muran siyaasadeed ka taagan yahay muddo-xileedka madaxweynaha, xiriirka dowladda federaalka iyo mucaaradka, iyo jihada uu dalka u wajahayo marxaladda siyaasadeed ee xigta.
Su’aasha ugu weyn ayaa ah sababta qorshaha hub ka dhigista aan mudnaantaas loo siin muddadii hore ee xukunka, iyo waxa keenay in hadda la dardargeliyo, iyadoo ay weli taagan yihiin khilaafaad siyaasadeed oo u baahan xal iyo heshiis loo dhan yahay.
Hub ka dhigis mise loollan siyaasadeed?
Hub ka dhigista dadka aan haysan oggolaansho sharci ah waxay qayb ka noqon kartaa dadaallada lagu xoojinayo amniga dalka. Hase yeeshee, marka tallaabadaasi ku soo beeganto xilli dowladda iyo mucaaradku isku khilaafsan yihiin arrimaha siyaasadda iyo muddo-xileedka, waxaa muhiim noqonaya in si cad loo qeexo cidda lagu dabaqayo iyo sharciga lagu saleynayo.
Haddii qorshaha lagu fuliyo hannaan aan dhexdhexaad ahayn, mucaaradku waxay u arki karaan tallaabo lagu wiiqayo awooddooda, taasoo sii adkeyn karta wadahadalka siyaasadeed, isla markaana abuuri karta xaalad amni oo aan la saadaalin karin.
Dhanka kale, haddii hub ka dhigista loo fuliyo si sharci ah oo dhammaan dhinacyada si isku mid ah loogu dabaqo, waxay fursad u noqon kartaa yareynta hubka sharci darrada ah iyo xoojinta amniga shacabka.
Maxaa dhici kara haddii aan heshiis siyaasadeed la gaarin?
Waxaa jira dhowr arrimood oo go’aamin kara halka ay xaaladdu ku dambeyn karto. Midda koowaad waa in dowladda iyo mucaaradku ku heshiiyaan habraaca hub ka dhigista. Midda labaad waa in tallaabada lagu saleeyo sharci cad oo aan cid gaar ah lagu bartilmaameedsan. Midda saddexaadna waa in laga fogaado adeegsiga awood ciidan oo sii hurin karta khilaafka jira.
Haddii qodobadan la waayo, waxaa kordhi kara kalsooni darrada siyaasadeed, waxaana dhici karta in muranka hub ka dhigistu isu beddelo khilaaf amni oo saameeya Muqdisho iyo xasilloonida guud ee dalka.
Su’aalaha weli jawaabta u baahan
Dib u soo nooleynta qorshaha hub ka dhigista waxay dhalinaysaa su’aalo muhiim ah: Maxaa keenay in tallaabadan hadda la dardargeliyo? Sidee loo xaqiijinayaa in mucaaradka iyo dhinacyada kale si isku mid ah loola dhaqmo? Dowladda ma diyaarisay hannaan sharci iyo mid siyaasadeed oo ka hortagaya in arrintu isu beddesho iska horimaad?
Jawaabaha su’aalahan ayaa muhiim u ah fahamka ujeeddada qorshaha iyo saameynta uu ku yeelan karo xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya.
Gunaanad, hub ka dhigistu waxay noqon kartaa tallaabo amni oo muhiim ah, balse waqtiga la qaadayo, habka loo fulinayo iyo dhexdhexaadnimada dowladda ayaa go’aamin doona saameynta ay ku yeelan karto dalka. Xilli ay taagan yihiin khilaafaad siyaasadeed oo waaweyn, tallaabo kasta oo noocan ah waxay u baahan tahay sharciyad cad, isla xisaabtan iyo wadahadal dhab ah si looga hortago in dadaal amni uu isu beddelo xiisad siyaasadeed oo hor leh.
